Open monumentendag 2003 in de gemeente Bunnik
Boerenbouw in Bunnik
Datum: zaterdag 13 september 2003
 | Boerderij Klein Sonsbeek
Herenstraat 2, Werkhoven. |  |
| Activiteit OMD |
Erf en appartementen te bezichtigen.
Presentatie "Van Verleden naar Heden". Om 11.00 - 13.00 - 15.00
Tevens opendag voor de bewoners van Werkhoven |
10:00 - 17:00 |
| Huidige functie |
Woongroep en dagbesteding voor mensen met een lichte verstandelijke handicap en diverse gedragsproblemen. |
|
 Geschiedenis en uitgebreide beschrijving van dit monument.
Rond 1880 werd deze langhuisboerderij met rieten zadeldak en zomerhuis gebouwd. Oorspronkelijk behoorde de boerderij tot de goederen van Beverweerd en is als zodanig nog herkenbaar aan de kleuren van de luiken. Opvallend zijn de indeling en de gave detaillering van de voorgevel. De getoogde schuifvensters waren oorspronkelijk zesruitsvensters en zijn voorzien van een hardstenen lijstbekroning. De vensters op de begane grond hebben luiken. De hardstenen gevelplaat met de naam van de boerderij bevindt zich onder een roosvenster. Langs de dakrand zijn gestoken windveren aangebracht, die in de top aansluiten op ajourgestoken topgeveldecoraties.
 Het naastgelegen zomer-huis heeft een pannen zadeldak met langs de dakrand eenvoudige windveren. Dit zomerhuis heeft net als de boerderij een getoogd schuifvenster met een hardstenen lijst bekroning en zijn er luiken aangebracht.
In de boerenbouw gaan nut een schoonheid vaak samen. De mooiste en meest levendige versieringen zijn vaak onderdelen die een functie hebben (zie infor-matie over muurankers bij boerderij De Prins). Oit is eveneens het geval met de luiken, zoals hier op Klein Sonsbeek. Vroeger waren vensterluiken noodzakelijk en nu zijn ze nog steeds nuttig. In de tijd dat er nog geen glas werd toegepast waren luiken onmisbaar om de licht- en luchtopeningen in de muren 's nachts af te sluiten. De luiken sloten gelijk op de muren, omdat kozijnen nog niet bestonden. Tot ca. 1640 waren luiken nodig om het kwetsbare glas-in-Iood te beschermen tegen inbraak of geweld. Ook later, toen de ramen steviger waren door het gebruik van houten glasroeden, bleven de luiken gehandhaafd. Want naast een veilig gevoel, houden luiken ook de zon, kou, storm en regen tegen.
Oorspronkelijk waren luiken alleen aan de buitenkant geschilderd in bepaalde traditionele kleuren. De binnenkant kreeg een effen kleur zoals mosterdgeel, ossenbloedrood of (anti-) vliegenblauw. Hier va It uit af te leiden dat door het Hollandse klimaat de luiken meestal gesloten waren. Na de komst van het vensterglas werden luiken aan de binnenkant met motieven beschilderd, die aan de buitenkant zichtbaar zijn als de luiken geopend zijn. De luiken van kastelen werden van de kleuren en motieven uit de familiewapens voorzien en ook de luiken van de woningen en boerderijen die bij het landgoed behoorden, werden in dezelfde kleuren geschilderd. Zo kon de landheer tonen hoe groot zijn bezit was en daarmee zijn macht.
Dit is ook te zien op Klein Sonsbeek. Oorspronkelijk als onderdeel van het landgoed Beverweerd zijn de luiken van deze boerderij nog steeds in de kleuren geel/rood van dit landgoed geschilderd. Op diverse plaatsen in het Kromme Rijngebied zijn boerderijen met luiken in deze kleuren te herkennen. Luiken ver-loren in de loop der tijd dan wel hun functie, hun sierwaarde blijft overduidelijk.
Sinds 2001 beschikt Stichting Philadelphia over Klein Sonsbeek. Deze stichting heeft zich ten doel gesteld om de boerderij geschikt te maken voor bewoning en dagbesteding door een groep van mensen met een licht verstandelijke handicap en diverse gedragsproblemen. Aangezien de verbouwing met name intern plaatsvindt, heeft Klein Sonsbeek niets aan pracht ingeboet
|
